Tuisblad

Agtergrond

Die Mens

Die Tweede
Vryheidsoorlog

Joernalis

Taalstryder

Historikus

Skrywer en
kritikus

Sy Publikasies

Bronnelys

Gustav Preller het deur sy navorsing en geskiedskrywing die leiers van die Groot Trek, soos Louis Trichardt, Andries Pretorius, Piet Retief, Sarel Cilliers en ander herskep tot lewende wesens; hy was die eerste historikus wat die Trek in sy juiste perspektief geplaas het.

Sy ontplooiing as geskiedskrywer moet gesien word teen sy deelname aan die taalstryd en sy strewe tot die opheffing en opwekking van die Afrikaner na die oorlog. Sy artikels in De Volkstem oor Piet Retief is in 1906 in boekvorm uitgegee. Hoewel hy toe reeds lank besig was met die versameling van geskiedkundige stukke, was dit die begin van sy historiese geskrifte. Piet Retief  het eintlik ontstaan as 'n diepgevoelde behoefte vir 'n handleiding by "Dingaansdag"-byeenkomste en dit het verder gevoer tot die reeks Voortrekkermense en ander werke.

In sy beskeidenheid het Preller homself nooit 'n geskiedkundige genoem nie, maar wel "iemand wat die geskiedenis liefhet". Hy het stof met groot ywer versamel en gerangskik en dit lewend in sy geskrifte weergegee. Daarom kon hy sy volk ook tegelyk leer om hulle eie taal te lees en as skryftaal te beoefen. Sy hoofverdienste as historikus is sy bronnepublikasies wat, in sy eie woorde, ons in staat stel "om die Voortrekkers te leer ken soos hulle hulself gesien het, op trek, in die laer, op die jag en in die huislike kring; aan hul arbeid, hul godsdiens en vermake, in hul gewoontes en in die kleredrag van hul tyd".

Die groot verdienste van sy vroeë bydraes was dat hy daarmee balsem op die wonde van die volk gegiet het deur die helde uit die verlede tot heroïese figure te herskep wat teen die agtergrond van die nasionale verlede uitstaan. In sy liriese prosa het hy die vaderlandse verlede laat herleef en tegelyk 'n vonkelnuwe taal geskep wat van Piet Retief die mees gelese Afrikaanse geskiedenisboek gemaak het.